ponedeljak, 18. novembar 2019.

Kruševac
ponedeljak
Uglavnom oblačno.
Uglavnom oblačno.
14°C
Trenutni pritisak: 1010 mb
Vlažnost: 76%
Brzina vetra: 4 m/s IJI
 

Kruševac od A do Š: Kedrović

Kruševac od A do Š: Kedrović

Kada se pomene Kedrović, prva asocijacija za većinu Kruševljana je istoimena apoteka u gradu. Nimalo slučajno, jer je nasledila naziv najstarije kruševačke apoteke, poznate kao Kedrovićeva apoteka. Kruševac je već 1868. godine postao šesti grad u Srbiji koji se mogao pohvaliti posedovanjem institucionalne apoteke.

Projekat  pomaže Grad Kruševac, po Konkursu za sufinansiranje projekata radi ostvarivanja interesa u oblasti javnog interesa za 2019. godinu

Radila je pod imenom Kod svetog Jovana, u Ulici cara Dušana, u prostoru gde je kasnije otvorena knjižara Bagdala, a zatim preko puta Kuće Simića. Od 1887. do 1893. godine imala je, u vreme banjske sezone, i svoje odeljenje u Ribarskoj Banji. Projekat za zgradu apoteke uradio je Nikola Pašić, kao inženjerijski pripravnik i u toj zgradi, preko puta Kuće Simića, apoteka je radila od 1893. do 1965. godine.

Dragoslav Kedrović je kao sin siromašnog mlinarskog radnika, koji je obešen zbog učešća u Mađarskoj buni 1848. godine, preko Save pobegao najpre u Kragujevac 1861, a potom u Kruševac. Šest godina kasnije diplomu farmaceuta stekao je u Minhenu, u klasi uglednog profesora i predsednika akademije nauka Justusa Fon Libiga, profesora hemije, a potom se preselio u Kruševac. Sa učiteljima i profesorima osnovao je đački fond, koji je pomagao siromašnim učenicima. Od osnivanja, bio je neprekidno 25 godina na čelu ovog fonda; za svoj rad odlikovan je ordenom «Svetog Save» i ordenom Takovski krst.

I nije se zadržao samo na apotekarstvu. Seljake je učio kalemljenju voćaka, spravljanju masla, dobroj ishrani. Do kraja života borio se protiv nadrilekarstva. Bio je dopisni član Lekarskog i apotekarskog društva, a odlikovan je i Takovskim krstom za učešća u ratovima 1876. i 1887. godine.

-Ni jednog dana nije odsustvovao iz oficine, sve do smrti. Iza njega je ostao sin, koji je nastavio očevim stopama – podseća mr Slobodan Simonović.

Apoteka Dragoslava Kedrovića je kao stručna institucija bila veoma cenjena. O ovoj apoteci Dr Janković, lekar sanitetskog zavoda, u svom izveštaju od 3. avgusta 1882. godine u delu za Kruševac piše:

«Apoteka ovdašnja vrlo je dobro ustrojena i snabdevena je potpuno sa potrebama. Lokal apoteke odgovara propisu, sva su joj odelenja dobra.»

Možda jedno od najupečatljivijih svedočanstava o visokim kriterijumima kojih se apotekar Kedrović držao dolazi od Ferdinanda Šamsa, državnog hemičara koji je 1886. godine sproveo višednevnu reviziju u kruševačkoj apoteci i naveo veoma dobru ocenu rada ove apoteke.

Za potrebe svoje apoteke Kedrović je zakupio dućan Vule Radosavljevića, trgovca iz Kruševca, u ulici Cara Dušana. Na ovom mestu apoteka je ostala sve do 1887. godine, kada je Dragoslav preseljava u centar, gde ostaje sve do 1892. godine. Naime, te godine se Kedrović obraća saniteskom odeljenju Ministarstva unutrašnjih dela molbom «da može uzeti mehanu mase Ilinkića za apoteku pošto je dosadašnja zgrada sklona padu». Tako se u ovu zgradu početkom 1893. godine smestila apoteka «kod Svetog Jovana» i tu ostala nepromenjena sve do 1965. godine, kada je monumentalna građevina iz 1885. godine srušena. Prema tadašnjem mišljenju urbanista, navodno nije mogla da se uklopi u novo urbanističko rešenje.

Zapis Milutina R. Jugovića

Na svoj način, priču o prvoj kruševačkoj apoteci istražio je i Milutin R. Jugović, koji piše kako je „u ponedeljak 20. januara 1868. godine magistar farmacije Dragoslav (Janko) Kedrović, u dućanu Vule Radosavljevića (danas knjižara „Bagdala” u ulici Miloja Za kića). nedaleko od centra varoši, u blizini zelene pijace, otvorio  prvu javnu apoteku u Kruševcu, a treću u unutrašnjosti Srbije“.

Saznajemo dalje kako u vreme otvaranja prve apoteke u Kruševcu, u čitavom okružju vidari i babe „teraju medicinu” po svom nahođenju. U Kruševcu cveta berberska radnja „Kod lake ruke i svežih pijavica” u Staroj čaršiji. U samom centru varoši, na prvom ćošku od nove apoteke, „na firmi dućana Gojka Vlaića nacerila se slika košnica za pčele”, ukazujući na lekovitost robe u dućanu. Gojko, pak, u ćumezu do magaze, kadovima „leči grešnike” u živinoj pari koja se diže sa žara iz mangala, ne bi li iz vena i arterija iščilela spiroheta palila.

U Kruševačkom kraju u to vreme se baje, zapisuje, zapaja; zamuzuje, prodaju i kupuju suze majke božje, od brata krv, razne masti, caruje magija i organotera, kazuje Jugović dodajući kako u selima oko Kruševca, a i u Kruševcu mnoge porodice, čitavi zaseoci imaju porodično ime Vračaričić. 

Jugović zatim piše:

„Takve su bile zdravstvene prilike kada je Dragoslav J. Kedrović sa svojom apotekom došao u Krutnsvac. Zahvaljujući velikoj ljubavi, urođenoj nesebičnosti i ogromnom stručnom apotekarskom znanju, od prvog dana postojanja i rada apoteke počelo je zdravstveno prosvećivanje ljudi Kruševca i okoline. Apotekareva kuć bila je rasadnik kulture odakle je nauka zračila širom Okružja. „Apoteka, pak, bila je škola za farmaceutski kadar obnovljene Srbije”

U drugoj polovini 19. veka iz apotske „Kod Svetog Jovana” u Kruševcu izašlo je osamnaest apotekara. Pet Dragosavljevih učenika još u 19. veku otvorilo je svoje apoteke: Petar 1887. godine u Kragujevcu, Đorđe Brzaković, 1881. godine u Ćupriji, Đoka Dimitrijević, 1887. godine na Dorćolu u Beogradu, Pera Anđelković 1892. godine u Pirotu, i Rudolf Ban, 1982. godine u Požarevcu. Prvih godina 20. veka otvorili su svoje apoteke i apotekari stasali u 19. veku u apoteci Dragoslava Ke lrovića: Milan Stefanović U Negotinu, Miladin Protić u Pirotu, Giga  U Beogradu, Mihajlo Milovano „Kajmakčić” u Bajinoj Bašti, Milivoje Jovanović u Brusu, Ljubivoje Stefanović u Užičkoj. Požegi, Mita Dilber u Guči, Vasa Saboljević u Beogradu, Karić u Plovdivu (u Bugarskoj) i Rudolf Krajčević u Bratislavi (u Čehoslovačkoj).

Prvu filijalu apoteke otvorio je u kruševačkom okrugu Dragoslav Kedrović 1887. godine u Ribarskoj Banji. Bila je to i prva apoteka u banjama Srbije.

Kakva je bila apoteka Dragoslava J. Kedrovića svedoči dr Frederik Šams, koji završavajući reviziju apoteke piše:

„Apoteka g. Kedrovića, apotekara iz Kruševca prema Zakonu (od 29. decembra 1979. godine i 30. marta 1881. godine o reformi celokupne sanitetske struke) u svakom pogledu vrlo dobro je uređena, snabdevena svim lekovima, koje propisuje zakonska farmakopeja, da su svi lekovi bez izuzetka od osobito dobrog kvaliteta, te se, prema tome, ova apoteka možs bez izuzetka ubrojiti u red onih koje su po suvrsmsnim načelima farmacajsks nauks i vrlo dobro i potpuno uređene“.

Apodgeku Kedrović vodili su Dragoslav Kedrović, osnivač, od 1868. do 1907. godine, sin osnivača Dušan od 1907.do 1948. godine i mr ph Branislava Kedrović od 1948. do 1962. godine.

Projekat za zgradu ove apoteke i hotel „Nacional” uradio je Nikola Pašić kada je službovao u Kruševcu kao inženjerijski pripravnik.

Novo staro stanište Kedrovićevog cveta

Novo staro stanište Kedrovićevog cveta

Pod gornjim naslovom, sajt rt.rs objavio je 6. decembra 2012. godine tekst koji ovde prenosimo;

„Šest stilizovanih latica kamilice, ipak su „preživele“ rekonstrukciju platoa ispred Doma sindikata. Nakon godinu i po dana, „Kedrovićev cvet“ ponovo je na novom, starom mestu, a ne među korovom, granitnim i mermernim pločama, uklonjenim sa platoa ispred Doma sindikata.

Spomen obeležje od belovodskog peščara postavljeno je 1968. godine u čast 100-godišnjice otvaranja apoteke Dragoslava Kedrovića, na mestu na kome je nekada bilo reprezentativno zdanje i jedna od najstarijih apoteka u Srbiji. Vraćanje spomen obležja kraj fontana i klupa na platou ispred Doma sindikata privuklo je pažnju prolaznika. Direktor Zdravstvene ustanove „Apoteka“ Kruševac Miloš Obradović zahvalio je građanima na inicijativi za vraćanje ovog spomen obeležja na mesto na kojem se nalazio do pre godinu i po dana ističući značaj prve apoteke u Rasinskom okrugu. Za kruševačke farmaceute, vraćanje „Kedrovićevog cveta“ bila je prilika da se ovekoveči fotografisanjem sa gradonačelnikom Kruševca i njegovim zamenikom Bratislavom Gašićem i Sinišom Maksimovićem.“

 

Povezano