petak, 21. jun 2024.

Obaveštenje o neuspehu od provajdera:
Connection Error:http_request_failed

Stanislav Binički: Fejsbuk inicijativa za podizanje spomenika najčuvenijem Jasičaninu

Stanislav Binički: Fejsbuk inicijativa za podizanje spomenika najčuvenijem Jasičaninu

Početkom juna, na inicijativu nekoliko entuzijasta, pokrenuta je, putem društvene mreže Facebook, inicijativa da se jednom od najpoznatijih srpskih kompozitora, tvorcu antologijskog „Marša na Drinu“ u rodnom mestu konačno podigne spomenik

Stanislav Binički, kompozitor i dirigent , rođen je u selu Jasika kod Kruševca, 27. jula 1872. a preminuo u Beogradu, 15. februara 1942. Smatran je najvećim predstavnikom srpske klasične muzike. U njegovoj rodnoj Jasici svake godine se održava muzička manifestacija „Dani Stanislava Biničkog,“ u okviru koje su nastupili mnogi ugledni solisti i ansambli.

Srazmerno veličini dela Stanislava Biničkog, njegovim zaslugama i njegovom neumornom radu za života, a i posle smrti, posvećeno je nedovoljno pažnje. To je verovatno i posledica nekih okolnosti koje su pratile njegov život i rad. Onda kada se njegovo stvaralaštvo razbuktavalo, od početka veka do početka ratova, nije bilo dovoljno stručnih ljudi koji bi rekli nešto više o njegovom delu. Posle toga su došli balkanski ratovi i prvi svetski rat, a po završetku rata Stanislav Binički je krunisao svoje delo osnivanjem beogradske Opere. Međutim, rat je doneo i drugo vreme i druge ljude, a mnoge i izmenio. Stanislav Binički se povukao 1924. godine da u tišini, u punoj životnoj snazi, stvara.Umro je jedne surove zime, pod okupacijom, 15. februara 1942. godine. Nestao je sasvim nezapaženo i nezabeleženo, on koji je prvi zaorao brazde na svim poljima muzičkog rada. Daleko u svetu, u zarobljeničkim logorima, održali su mu pomen, u proleće iste godine, njegovi prijatelji i drugovi i odsvirali „Marš na Drinu“.Spomen na Stanislava Biničkog, omiljenog „čika Stašu“, ostao je u njegovim pesmama, koje se i dan danas rado pevaju i slušaju.

Prvo muzičko znanje i izvesnu muzičku praksu (svirao na violini i flauti, obrađivao i spremao kompozicije za đački orkestar) stekao je u gimnaziji, koju je pohađao u Nišu i Beogradu. Za vreme studija na Filosofskom fakultetu (Prirodno-matematički otsek) u Beogradu, Binički aktivno učestvuje kao pevač uObiliću i Beogradskom pevačkom društvu i osniva na Velikoj školi Akademsko muzičko društvo, kome je bio zadatak negovanje instrumentalne muzike. Po završenom fakultetu postaje 1894 predavač na gimnaziji u Leskovcu, gde piše svoju Zbirku pesama iz okoline Leskovca za mešoviti hor. Sledeće godine napušta službu u gimnaziji i odlazi u München na Muzičku akademiju gde studira kompoziciju i solo-pevanje. U Münchenu nastupa na više koncerata kao dirigent i solo-pevač. Iz toga perioda potiče nekoliko njegovih mešovitih horova na stihove nemačkih pesnika. Po dolasku u Beograd postaje 1899. vojni dirigent i osniva prvi veliki simfoniski orkestar pod imenomBeogradski vojni orkestar, sa kojim redovno koncertira do 1903. Sa Stevanom Mokranjcem i Cvetkom Manojlovićem osniva 1899 Srpsku muzičku školu (današnja škola Mokranjac), u kojoj radi i kao nastavnik. Godine 1904. osniva Muziku Kraljeve garde, u kojoj radi kao dirigent neprekidno do 1920. Kao horovođa radi u Beogradskom pevačkom društvu, Obiliću, Tipografskom pevačkom društvu Jakšić i u Pevačkoj družini Stanković. Ovim poslednjim horom Binički diriguje dvadeset godina i izvodi, prvi put u Beogradu, u zajednici sa Muzikom Kraljeve garde, niz krupnih oratorijskih dela, među kojima Sedam reči Kristovih (1907) i Stvaranje (1908) od Haydna i Beethovenovu Devetu simfoniju (1910). Sa tim ansamblima održava Binički 1911. nekoliko koncerata u Odesi. Iste godine postaje prvi direktor tada osnovane Muzičke škole Stanković. Za vreme Prvoga svetskog rata, kao dirigent orkestra Kraljeve garde, priređuje Binički niz koncerata na Krfu i u Solunu, zatim u Parizu, Lyonu, Bordeauxu, Montaubanu, Orangeu, Marseilleu, Toulonu i Nici. Posle završenog rata, sa istim orkestrom nastavlja veću turneju po celoj SHS. Po osnivanju prve stalne Opere u Beogradu 1920 Binički postaje njen prvi direktor, radeći uporedo i dalje kao horovoda Pevačkog društva i nastavnik Muzičke škole Stanković. Godine 1924 prestaje njegova javna umetnička delatnost i on se otada isključivo posvećuje komponovanju.Odgovarajući potrebama muzičke kulture u Beogradu početkom XX veka i stupnju njene razvijenosti, kompozitorska delatnost Biničkoga, koja dolazi upravo u vreme najjačeg uspona građanske klase u Srbiji, kretala se u okviru tadašnjih izvodačkih mogućnosti u Beogradu. Pretežno apsorbovan muzičko-reproduktivnom i organizatorskom aktivnošću, Binički je najpozitivnije rezultate dao u svojoj društvenoj delatnosti. U prve dve decenije ovoga veka Binički je bio ne samo veoma aktivan pokretač celokupnog muzičkog života u Srbiji, nego i nosilac mnogih pionirskih poteza. Iako i njegova dela, kao i dela njegovih ranijih prethodnika u srpskoj muzici, pretežno baziraju na srpskom folkloru, Binički unosi i mnogo elemenata koji su tipični produkti srpske građanske kulture toga vremena. Folklor u kompozicijama Biničkog većinom je prilagođen gradskom ukusu i tretiran kroz prizmu gradskog sentimentalizma, kako u delima koja su nastala na stihove domaćih književnika (Nušić, Šantić, Iliić), tako i u kompozicijama koje je napisao po pevanju građanskih pevača sevdalija (Mijatovke). U orkestarskim i ostalim kompozicijama, koje nisu vezane za srpski tekst, dosta je vidan uticaj zapadnoevropskog neoromantizma.

DELA: Uvertira Iz moga zavičaja (izgrađena na spletu narodnih melodija); vojni marševi. — Opera u jednom činu Na uranku, 1903 (na tekst B. Nušića; prva izvedena srpska opera); muzika za Nušićevu bajku Ljiljan i omorika, 1900; uvertira i simfoniski intermeco za Ekvinocio I. Vojnovića, 1903; melodramska muzika za spev V. Iliića Periklova smrt; muzika za Put oko sveta, 1908 i Nahod, 1923, B. Nušića; preradba Jenkove muzike Đidu J. Veselinovića i D. Brzaka, 1922. — Mešoviti horovi na stihove nemačkih pesnika: Komm, schliesse mich in deinen Arm; Maienseligkeit; Schlummerlied ; Ein vergessenes Grab; Blaublumlein; Spatherbst. Ciklus Seljančice: Čuješ duso ; Jesen stiže; Čini ne čini; Hm; Divna noći; Dvoje dragih. Ciklus Tetovke: Site momčinja dojdova; T’mna magla; Dremka mi se; Se zapali odojceto ; Što mi e milo i drago. Solo-pesme: Grivna; Kad ja vidjeh oči tvoje; Da su meni oči tvoje; Po polju je ki’sa pala; Spava moma; Pod jorgovanom; Na Liparu. Ciklus Pesme iz Južne Srbije: Pojdo na gore; Memete more; Puknala majko presnala; Vanka ima crne oči. Ciklus Mijatovke: Poslala me stara majka; Kad sum bil mori Đurđo; Razbole se belo done; Pevnula Jana; Pošla Vanka na voda; Zašto, Sike, zašto; Cigančica.

 

Povezano