četvrtak, 21. novembar 2019.

Kruševac
četvrtak
Bez padavina.
Bez padavina.
5°C
Trenutni pritisak: 1020 mb
Vlažnost: 100%
Brzina vetra: 1 m/s S
 

ZAVIČAJNIK: Slavni pukovnik Gavrlović – počasni građanin Kruševca

ZAVIČAJNIK: Slavni pukovnik Gavrlović – počasni građanin Kruševca

„Vojnici! Junaci! Vrhovna komanda izbrisala je naš puk iz brojnog stanja. Naš puk je žrtvovan za čast Beograda i Otadžbine. Vi nemate, dakle, da se brinete za živote vaše, oni više ne postoje. Zato, napred, u slavu! Za kralja i otadžbinu!“ Ovo je čuvena komanda majora Dragutina Gavrilovića, koju je izgovorio 7. oktobra 1915. godine, koja je ušla je u vojne udžbenike i enciklopedije.  Kada je, posle Rata, u Kruševcu formiran 47. Pešadijski puk, Dragutin Gavrilović postaje komandant njegovog 1. bataljona, a kruševačka Opština je proglasila Dragutina Gavrilovića, 7. maja 1930. zbog zasluga za počasnog građanina.

Projekat  pomaže Grad Kruševac, po Konkursu za sufinansiranje projekata radi ostvarivanja interesa u oblasti javnog interesa za 2017. godinu

 

Kada je u Velikoj Sali Narodnog muzeja Kruševac otvorena izložba „Major sa činom pukovnika“, posvećena slavnom vojskovođi Dragutinu Gavriloviću, komandantu Odbrane Beograda u Prvom svetskom ratu i prvom počasnom građaninu Kruševca, bila je i prilika da se i Kruševljani podsete na ovog nacionalnog junaka srpskog naroda, koji je deo svog života proveo u gradu pod Bagdalom.

Rođen je 1882. godine u Čačku. Posle završenog šestog razreda gimnazije postao je pitomac XXXII klase Vojne akademije. Na dužnosti vodnika X puka „Takovskog“ u Gornjem Milanovcu i Čačku se pokazao kao vrlo sposoban oficir. Odlikovan je medaljom za vojničke vrline 1908. godine. Učestvovao je u Balkanskim ratovima, a za pokazanu hrabrost na bojištu nagrađen je zlatnom medaljom „Miloš Obilić“ i unapređen u čin majora. Slavu nacionalnog junaka Dragutin Gavrilović stekao je u Prvom svetskom ratu. Za zasluge ne bojnom polju, posle Kolubarske bitke odlikovan je Ordenom Karađorđeve zvezde sa mačevima IV reda.

35994-dragutin-gavrilovic-580x0

Na Solunskom frontu Gavrilović je od juna 1916. komandovao Prvim bataljonom XII pešadijskog puka „Cara Lazara“. U proboju Solunskog fronta 15. septembra 1918. godine potpukovnik Gavrilović je pokazao inicijativu i hrabrost, nastupao je u prvom borbenom redu, doprinosio podizanju morala i energije kod bataljona. Za postignute rezultate i za zasluge pohvaljen je naredbama komandanata druge i treće armije i odlikovan dva puta Ordenom Belog orla sa mačevima i to V i IV reda i francuskim ratnim krstom.

Мајор_Драгутин_Гавриловић

U Drugom svetskom ratu pukovnik Gavrilović zarobljen je 16. aprila 1941. godine i odveden u Nemačku. Kao najstariji oficir u Logoru zalagao se za poštovanje Ženevske konvencije o ratnim zarobljenicima. U oslobođenu zamlju vratio se teško bolestan. Za razliku od mnogih saboraca, umro je 19. jula 1945. godine u Beogradu. Nosilac je Karađorđeve zvezde, francuskog Ratnog krsta kao i mnogih drugih odlikovanja. U srpskoj istoriji ostaće zapamćen po govoru koji je održao braniocima Beograda oktobra 1915. godine neposredno pred juriš u kome je i sam teško ranjen. Istaknuti je crnorukac, a organizaciju ga je uveo njegov kolega sa klase Panta Draškić.

Dragutin_Gavrilovic (1)

Dragutin Gavrilović i njegova žena Darinka su izrodili četiri ćerke Milicu, Ljubicu, Dragicu i Emiliju i sina Dragoša. Ćerke su se udale za kraljevske oficire, a sin je bio kapetan. Zetovi su umrli u nemačkim logorima, a sin Dragoš Gavrilović je preživeo zarobljeništvo, emigrirao u SAD, oženio se i umro 1979.

– Bio je popularan kod vojske i u narodu, ali nije kod političara. Iz njegove komande redovno su izbacivani kralj i otadžbina. Zahvaljujući i dedinom junaštvu otadžbina je spasena, ali je naša porodica razbijena. Srećom, narod je sačuvao legendu o majoru Gavriloviću. Vojska Srbije mu je uradila bareljef na koji se svakog 7. oktobra polažu venci — ponosan je potomak pukovnika Gavrlovića, unuk Blagoje Marinković.

Iz „Priloga za živopis pukovnika Dragutina Gavrlovića“, koji je priredio Dragan Rašković, izdvajamo nekoliko detalja vezanih za Kruševac.

– Ha Solunskom frontu potpukovnik Gavrilović je komandant 2. bataljona XII Pešadijskog puka „Car Lazar“ iz Kruševca. Godine 1916. i 1917, učestvovao jeu velikim bitkama za Kajmakčalan i Oblu čuku. Jurišna četa XII Pešadijskog puka „Car Lazar“, sastavljena od dobrovoljaca, izvršila je, 14. septembra y 7 časova, juriš na Kotu 1570 i zauzela je probivši tako Solunski front (na Zapadnom Veterniku) i otvarajući put slobode Srbiji.

– Kada je, posle Rata, u Kruševcu formiran 47. Pešadijski puk, Dragutin Gavrilović postaje komandant njegovog 1. bataljona. zatim i komandant Puka.

– Pukovnik Gavrilović je živeo i radio u Kruševcu punih deset godina. Bio je komandant Kruševačkog garnizona, istaknuti društveni radnik i poznata javna ličnost: sveju humanitarnu aktivnost i rodoljublje iskazivao je kao predsednik Sokolskog društva (doprinos izgradnji Sokolskog doma), predsednik obnovljene Streljačke družine. Aero-kluba i Okružnog odbora Crvenog krsta.

– Kruševačka opština je proglasila Dragutina Gavrilovića, 7. maja 1930. godine zbog zasluga i rezultata Kruševca i u Kruševcu za počasnog građanina.

– Na objektu u ulici Miloja Zakića u Kruševcu, u kome je Dragutin Gavrilović stanovao sa porodicom od 1920–1930, otkrivena je 1. decembra 1990. godine spomen – ploča aautora Dragiše Gorunovića. Njegovo ime nosi i jedna ulica y Gradu.

– Na Spomeniku ratnicima i rodoljubima kruševačkog kraja stradalim u ratovima 1912-1918 (otkriven 28. juna 1993. godine, autor je vajar Dragoljub Dimitrijević) prepoznatljiv je i lik majora dragutina Gavrilovića.

Povezano