Svetski dan borbe protiv raka 4. februar, pre 25 godina ustanovila je Svetska zdravstvena organizacija i ove godine obeležava se i u Srbiji uz podsećanje na značaj zdravih stilova života, prevenciju, skrining, rano otkrivanja bolesti i blagovremeno lečenje malignih bolesti, od kojih je tokom 2022. godine u Srbiji obolelo nešto više od 41.500 ljudi, a umrlo skoro 20.000.
Maligne bolesti koje su vodeći uzroci umiranja su skoro iste i kod muškaraca i kod žena.
Vodeći uzrok smrti od malignih neoplazmi kod muškaraca je karcinom pluća, na drugom mestu u rangu su zloćudni tumori debelog creva, na trećem mestu su drugi maligni tumori, a kod žena na prvom mestu je karcinom dojke, zatim slede karcinomi pluća i drugi maligni tumori.
Mehanizmi primarne, sekundarne i tercijarne prevencije predstavljaju ključni javno-zdravstveni pristup u kontroli malignih bolesti.
Zato, svaki pojedinac može najviše da učini za sebe smanjujući rizik promenom životnih navika, kao i redovnim sistematskim pregledima, skrining testiranjima, odnosno primenom medicinskih procedura u cilju ranog otkrivanja bolesti.
Redovni preventivni pregledi koji se obavljaju radi prevencije i ranog otkrivanja bolesti obuhvataju odraslo stanovništvo (19 i više godina) jedanput u dve godine za osobe oba pola, starosti od navršenih 50 do navršenih 74 godina – skrining/rano otkrivanje raka debelog creva, žene od navršenih 15 godina i više – preventivni ginekološki pregled jedanput godišnje, žene od navršenih 25 do navršenih 64 godina – skrining/rano otkrivanje raka grlića materice jednom u tri godine ako su prethodna dva negativna, žene od navršenih 50 do navršenih 69 godina – skrining/rano otkrivanje raka dojke jedanput u dve godine.
foto / pixabay, tanjug
