Na današnji dan u mestu Jasika kod Kruševca rođen je srpski kompozitor i dirigent Stanislav Binički. Stvaralačkim delovanjem kao dirigent, kompozitor, vojni kapelnik, organizator muzičkog života u Srbiji i pedagog izuzetnih sposobnosti i ogromnog autoriteta obeležio je čitavu jednu epohu u srpskoj muzičkoj istoriji. Binički je autor prve srpske opere “Na uranku” i patriotski nadahnutog “Marša na Drinu”, osnivač i dirigent prvog simfonijskog orkestra u Srbiji pod imenom ,,Beogradski vojni orkestar“ i ,,Orkestra kraljeve garde“. U njegovoj rodnoj Jasici kod Kruševca svake godine se u ovo vreme održava muzička manifestacija Dani Stanislava Biničkog, u okviru koje nastupaju mnogi ugledni solisti i ansambli.
Stanislav Binički je 27. jula 1872. godine rođen u selu Jasika kod Kruševca, koje umetniku pokušava da se oduži i sačuva njegov trag, već dugo i sa puno ljubavi. Upravo su Kruševac i Jasika danas na razne načine vezani za ovu kapitalnu ličnost sprske muzike, kroz prestižnu manifestaciju “Dani Stanislava Biničkog” (održava se svake godine u Jasici, uoči dana njegovog rođenja, a prva je održana 2003. godine); kompozitorovo ime nose Osnovna škola i ulica koja vodi baš do crkve gde se održava Likovna kolonija posvećena Biničkom, Kulturno umetničko društvo, kao i Muški kamerni hor koji u Kruševcu postoji već pola veka. Godine 2021. je, sklopu velikog obeležavanja jubileja grada Kruševca – 650 godina od njegovog osnivanja, izvedena prva srpska opera „Na uranku“, koje je za ovu priliku pripremljeno u produkciji Kulturnog centra i Kruševačkog pozorišta, a u režiji Dragoljuba Bajića, prvaka opere Narodnog pozorišta u Beogradu, a Kruševac je dobio i spomenik posvećen velikom umetniku otkriven u samom centru grada.
Radio Kruševac je 2022. godine realiozvao, uz podršku Minisatrstva kulture i informisanja, medijski projekat STANISLAV BINIČKI – MARŠ OD MORAVE DO DRINE koji je imao za cilj da, obeležavanjem 150 godina od njegovog rođenja, slušaocima kroz serijal emisija približi i sa ove vremenske distance vrednuje i još jednom afirmiše veliko delo slavnog srpskog kompozitora, dirigenta i pedaga Stanislava Biničkog.
Srećna okolnost za Kruševac i njegov Narodni muzej bila je odluka unuka Biničkog, Milivoja Josifovića, da 1999. godine pokloni porodično i muzičko nasleđe ovoj kruševačkoj instituciji. Na stotine požutelih fotografija, dokumenata, partitura i uspomena iz života oca i sina Biničkog deo su Legata Stevana i Stanislava Biničkog, a među najvrednijim predmetima je notni zapis koračnice posvećen pukovniku komandantu Milivoju Stojanoviću, koji je predvodio Drugi gvozdeni pešadijski puk na Ceru “Marš na Drinu”. Da je u pitanju original, svedoče i brojne rukom ispisane napomene autora, kao i datum nastanka – 26. maj 1915. godine. Tu su i zapisi pesama od 1887. do 1893. godine, prve srpske opere „Na uranku“, rukopis „Mijatovke“. Na fotografijama je zabeleženo i buđenje jugoslovenstva po osnivanju Kraljevine SHS, kroz serije koncerata orkestra Kraljeve garde, kojim diriguje Binički lično. Kao što je poznato, porodica se potom preselila za Niš, pa u Beograd, Leskovac, Minhen, a Binički je u međuvremenu uspeo da završi dva fakulteta i osnuje Beogradski vojni orkestar, operu, filharmoniju, muzičku školu.
Stanislav Binički je osnovnu školu je završio u rodnom mestu, a gimnaziju je pohađao u Nišu i Beogradu. Tu je svirao violinu i flautu. Tada je nejgov talenat za muziku došao do izražaja. U đačkom orkestru je komponovao kraće pesme za solo pevanje i hor. Upisao je prirodno-matematički odsek na Filozofskom fakultetu u Beogradu 1890. godine. Studentske dane je provodio pevajući u horu „Obilić“ kojim upravlja Josif Marinković i u „Beogradskom pevačkom društvu“ kojim upravlja Stevan Mokranjac. Osnovao je „Akademsko muzičko društvo“. Zaposlio se u gimnaziji u Leskovcu kao profesor matematike, ali je predavao i pevanje, violinu i flautu. Obnovio je pevačko društvo „Branko“ i postao je horovođa. Tada je komponovao zbirku „Pesme iz okoline Leskovca“. 1896. godine dobio je stipendiju Ministarstva prosvete za školovanje u Minhenu, gde je studirao kompoziciju i solo pevanje. Nastupao je na više koncerata kao dirigent i solo pevač. Tu je komponovao pesme za hor sa stihovima nemačkih pesnika. U Minhenu se oženio koleginicom Fridom Blank. Akademiju je završio 1899. godine.
Vratio se u Beograd gde je postao vojni kapelnik i referent za muziku. Pošto je bio na visokom položaju osnovao je prvi simfonijski orkerstar „Beogradsko vojni orkestar“, u kojem je dirigovao do 1903. godine. Njegove obaveze su bile da ispunjava muzičke zahteve dvora i vojske, da diriguje na balovima i da svira u pozorištu. Prvi koncert sa ovim orkestrom održao je 1899. godine. 1899. godine osnovao je zajedno sa Stevanom Mokranjcem i Cvetkom Manojlovićem „Srpsku muzičku školu“. Binički je u njoj radio kao nastavnik pevanja. Veoma često je priređivao koncerte koji su bili održavani u bašti kafane „Kolarac“.
Prvu srpsku operu „Na uranku“, Binički je napisao 1903. godine, a krajem te godine 20. decembra ova opera je prvi put izvedena u Narodnom pozorištu u Beogradu. Ova opera predstavlja ljubavnu priču Stanke i Radeta u jednom srpskom selu pod Turcima. 1904. godine „Beogradski vojni orkestar“ je ukinut, a Binički je osnovao „Muziku kraljeve garde“. Ovaj orkestar je pretvorio u prvu beogradsku filharmoniju. Držao je koncerte u Skoplju, Novom Sadu, Zemunu i Somboru. Iste godine je postao i pevač i dirigent pevačkog društva „Stanković”.
Prvi svetski rat je označio prekid svakog kulturnog razvoja, pa i muzičkog. U ratu je uništen skoro ceo notni arhiv, a mnogi instrumenti su bili oštećeni. Međutim, ovo ne sprečava Biničkog da ponovo okupi svoj orkestar i da održava koncerte za bolesnike i ranjenike. Upravo tada je nastala čuvena kompozicija „Marš na Drinu”, inspirisana uspesima naših vojnika.
U septembru 1916. godine Binički je otišao u Pariz gde je održao tri koncerta. Koncerti su izazvali opšte oduševljenje. Na molbu Francuske vlade, Binički je sa svojim orkestrom napravio turneju po čitavoj Francuskoj. Stanislav Binički je primljen u Udruženje muzičara Francuske 1917. godine.
1920. godine Stanislav Binički napušta vojsku i zapošljava se u Ministarstvu prosvete. Te iste godine, u teškom posleratnom periodu, izvedena je premijera opere „Madam Baterflaj” u kojoj je dirigent bio Stanislav Binički. Naš čuveni kompozitor i dirigent, koji je toliko toga uradio da bi razvio našu kulturu, preminuo je 15. februara 1942. godine u Beogradu.
Zanimljivo je da je otac kompozitora, poručnik Stevan Binički, poreklom iz Gospića, bio graditelj pontonskog mosta preko Zapadne Morave u Jasici kod Kruševca i junak iz srpsko-turskog i srpsko-bugarskog rata. U vreme kada je rođen Stanislav, bio je komandant Treće pontonske čete. Majka Marija rođena je kao baronica fon Rehingen, a u prvom braku bila je udata za kruševačkog lekara Mladena Obradovića. Zbog značaja u istoriji vojevanja kompozitorovog oca, u imenu legata je i njegovo ime. Među neobičnim detaljima iz detinjstva Stevana je i da ga je pobratim Stefan Tufegdžić spasio iz bunara Stanislava Biničkog upravo u selu Jasika gde je čuveni muzičar napravio prve korake… Istog dana kada je rođen, Stanislav je kršten u jasičkoj crkvi „Sošestvije Sv. Duha“ i u matičnu knjigu upisan kao – Stanisav. Ne zna se da li je to učinjeno greškom, kao ni kada je zvanično postao Stanislav…
Muzički znalci jednodušni su u oceni da je u prve dve decenije 20. veka Binički bio veoma aktivan pokretač celokupnog muzičkog života u Srbiji, ali i nosilac mnogih pionirskih poteza. Mada se njegova dela, kao i dela njegovih ranijih prethodnika u srpskoj muzici, pretežno baziraju na srpskom folkloru, Binički je uneo u muziku mnoge elemente srpske građanske kulture toga doba, a zajedno sa Stevanom Mokranjcem i Kostom Manojlovićem pripada slavnoj muzičkoj trojci koja se borila za osnivanje muzičkih škola i razvoj muzičke kulture u tadašnjoj Srbiji. Smatran najvećim predstavnikom srpske klasične muzike, Binički je autor prve srpske opere Na uranku, kao i većeg broja kompozicija za vojne duvačke orkestre: uvertire Iz mog zavijčaja, ciklusa narodnih pesama u obradi Na Liparu, ciklusa Pesme iz Južne Srbije i Mijatovke… Smatra se da je najpoznatiji srpski marš, Na Drinu, Binički posvetio pukovniku Stojanoviću, koji je poginuo u Kolubarskoj bici. Ova koračnica jedna je od najpoznatijih i najizvođenijih srpskih pesama u svetu – od nastanka, kada su je izvodile sve savezničke armije, do danas, doživela je izvođenja mnogih poznatih domaćih i svetskih muzičara. Pesma je postala simbol srpskog junaštva i pobeda u Prvom svetskom ratu i kao takva izvođena je na frontovima i širom Evrope, gde su je putem turneje srpske vojne muzike po Francuskoj preuzimali i interpretirali orkestri savezničkih vojski.
Jedan od upečatljivih osvrta na muzičko blago koje je srpskom narodu ostavio Stanislav Binički dala je Irena Mučibabić iz Muzičke škole „Stanislav Binički“ rekavši da iako njegovo delo nije preobimno – naše je: „On je od onih naših muzičara i kompozitora, koji su ušli u dušu naše narodne pesme, pevaju je i sami, vole je, uživaju u njoj. Pesme Biničkog odlikuju se narodnim koloritom. Sve što je imao i umeo, Binički je priložio kulturnom razvitku i napretku svoga naroda“.
